Sensör eklemeye devam ediyorsunuz ama teşhis güveni artmıyor.
Ya da mevcut yapılandırmanın neden seçildiğini artık kimse açıklayamıyor. Daha fazla kanal, daha iyi cevaplar getirmedi.
Sanayi · Üniversite-sanayi Ar-Ge işbirliği
Zor ödünleşimler üzerinde birlikte çalışalım.
Bazı mühendislik kararlarının tek bir doğru cevabı yoktur: hangi sensörlerin takılacağı, hangi sinyallere güvenileceği, bir tesis ya da filo için ne kadar izlemenin gerekçelendirilebileceği. Bu tür problemler üzerinde firmalarla birlikte çalışmak istiyorum. Her işbirliği Kırıkkale Üniversitesi (KKÜ) üzerinden yürür: ortak TÜBİTAK projeleri, üniversite aracılığıyla sözleşmeli Ar-Ge ve gerçek firma problemleri üzerine öğrenci projeleri.
Yöntemler hakemli dergilerde yayımlandığı için görüşmemizden önce okuyabilirsiniz. İlk adım, ücretsiz ve herhangi bir taahhüt gerektirmeyen bir e-postadır.
English: Industry collaboration page
§ 01 / Getirmeye değer problemler
Bunlardan biri tanıdık geliyorsa.
İlk dördü, yayımlanmış doktora yöntemlerinin ele aldığı türden problemler. Son üçü, KKÜ’de geliştirdiğim araştırma eksenlerinden geliyor. Hangisi olursa olsun, bir e-postaya değer.
Sensörler ve sinyaller
Ekipler hangi sinyallerin gerçekten önemli olduğu konusunda anlaşamıyor.
Yanlış alarmlar, kaçırılan arızalar ya da gereksiz ölçümler bakım maliyetini artırıyor; tartışma ise kanıta dayanarak bir sonuca bağlanamıyor.
Bir tasarım onay aşamasından ya da ihaleden önce savunulabilir bir sensör veya telemetri stratejisine ihtiyacınız var.
Bir yeniden tasarım onayı, bir ihale ya da bir Ar-Ge programı değerlendirmesi yaklaşıyor; sensör mimarisinin tanımlanması ve gerekçelendirilmesi gerekiyor.
Bir yapılandırmayı finans, emniyet ya da yönetim karşısında gerekçelendirmeniz gerekiyor.
“Doğru görünüyordu” artık yeterli değil. Ödünleşimlerin yazılı olarak ortaya konması, her seçeneğin maliyetinin de görünür olması gerekiyor.
Yeni eksenler
Kalıcı sensörle donatılamayacak kadar çok sayıda döner ekipman.
Bir tesiste orta kademede yer alan pompalar, motorlar ve kompresörler. Telefon ya da sıradan bir mikrofonla düşük maliyetli akustik izleme; sertifikalı durum izleme olarak değil, bir tarama katmanı olarak.
İlgili proje: Sensorry · ENBelirsizliğini gizleyen bakım kararları.
Model tek bir etiket döndürüyor; oysa bir hattı durdurmadan ya da bir uçağı yerde bırakmadan önce modelin ne kadar emin olduğunu bilmeniz gerekiyor. Arıza teşhisi ve prognostik için kalibre edilmiş belirsizlik, örneğin uyumlu tahmin (conformal prediction).
Kurum dışına çıkamayan mühendislik belgeleri.
Mühendislik belgeleri için sıradan CPU donanımında çalışan, yerel ve gizliliği koruyan dil modelleri: hızı ölçülen, kalitesi varsayılmayıp sınanan; İngilizcenin yanı sıra Türkçede de.
§ 02 / Bir işbirliğinin çıktıları
Tek cevap değil, seçenekler.
Çıktıların tam olarak ne olacağı, seçilen yola ve probleme bağlıdır. Bir sensör ya da izleme sorusu için bir işbirliği aşağıdakileri üretebilir; her biri ekibinizin kullanabileceği biçimde yazılır.
- NDCI katkı sıralamasıHer aday sensörün, arızaları birbirinden ayırt etmeye yaptığı katkıya göre puanlanması: ayırma gücü, arıza şiddetine duyarlılık ve özgünlük.
- Sensör yedeklilik haritasıHangi sinyallerin örtüşen bilgi taşıdığı ve hangi kanalın teşhis kapsamı kaybedilmeden çıkarılabileceği.
- Kapsam boşluğu analiziMevcut sensör setinin birbirinden ayıramadığı arızalar ya da işletme koşulları ve bunları görmek için neyin gerektiği.
- Pareto-optimal yapılandırma seçenekleriAmaçlarınıza (teşhis performansı, maliyet, güvenilirlik ya da diğerleri) göre bir dizi yapılandırma; diz noktası ve ödünleşimler açıkça ortaya konmuş olarak.
- Prototip kodVerileriniz üzerinde çalışan, genellikle Python ile yazılmış kod; mümkün olduğunda ekibinizin hâlihazırda kullandığı modellerin yanında çalışır.
- Yazılı bir yöntemProblemin formülasyonu, varsayımlar ve veri tercihleri yazıya dökülür; böylece ekibiniz proje bittikten sonra da analizi yeniden çalıştırabilir ve sonucu savunabilir.
Şekil 01 · Pareto cephesiŞematik · proje verisi değil
§ 03 / Birlikte çalışma yolları
Üniversite üzerinden yürüyen yollar.
Bir devlet üniversitesinde tam zamanlı öğretim üyesi olarak sanayiyle yalnızca üniversite kanalları üzerinden çalışıyorum. Aşağıdakiler yerleşik yollardır; bazıları kamu desteğinden yararlanır ve her resmî yol koşullarını yazılı olarak belirler. Program kuralları ve çağrılar değişebildiği için esas alınacak kaynak her zaman resmî sayfalardır.
Buradan başlayın · Ücretsiz
İlk teknik görüşme
Bir e-posta yazışması ve gerekirse bir görüşme. Problemi, eldeki verileri ve bunlara dayanarak verilecek kararı birlikte ele alırız. Problem bu yöntemlere uygun değilse bunu açıkça söylerim. Herhangi bir taahhüt söz konusu değildir ve bu aşamada gizli veri paylaşmanız gerekmez.
Destekli · TÜBİTAK
Ortak TÜBİTAK projeleri
1505 Üniversite-Sanayi İşbirliği Destek Programı. Firmanız KKÜ ile birlikte başvurur. Projeyi, doktoralı ve tam zamanlı bir öğretim üyesinin yürütücülüğünde üniversite ekibi yürütür. Başvurular yıl boyunca açıktır.
1501 TÜBİTAK Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı ve 1507 TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı. Firmaların başvurduğu bu programlarda üniversiteden alınan Ar-Ge hizmeti ya da danışmanlık, desteklenen gider kalemleri arasındadır. Bu projelerde bir üniversite sözleşmesiyle yer alırım.
1505, proje ekibinden birinin ya da birinci derece yakınının ortak veya yönetici olduğu firmaları kapsam dışında tutar.
Sözleşme · KKÜ üzerinden
Sözleşmeli Ar-Ge ve uzmanlık hizmetleri
Firmaların talep ettiği bilimsel görüş, proje ve uzmanlık hizmetleri, üniversitenin döner sermayesi üzerinden sözleşmeye bağlanır (2547 sayılı Kanun, md. 37 ve 58/e). Üniversite-sanayi Ar-Ge, tasarım ve yenilik projeleri ise üniversite yönetim kurulunun izniyle, döner sermaye bünyesindeki ayrı bir hesap üzerinden yürütülür (md. 58/k).
Kırıkkale Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (KKUTTO), üniversitenin sanayi işbirliği ve fikrî mülkiyet birimidir. KKÜ’nün Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) arasında sanayi işbirliği projeleri de yer alır.
Öğrenciler · Danışmanlı
Firma problemleri üzerine öğrenci projeleri
Firmanızdaki gerçek bir problem, danışmanlı bir öğrenci projesine dönüşebilir: lisans bitirme tasarım projesi, akademik danışmanın yanında firmanızdan bir sanayi danışmanının da yer aldığı, sanayiye yönelik bir TÜBİTAK 2209-B lisans projesi ya da yüksek lisans tezi. Doktora ölçeğindeki çalışmalar için ise üniversite ile firmanın birlikte başvurduğu 2244 Sanayi Doktora Programı uygundur.
Firma problemi, veriyi ve bir irtibat kişisini (2209-B için sanayi danışmanını) sağlar. İşi ise öğrenciler, danışmanlık altında kendileri yapar.
Yer · Teknopark
Kırıkkale Teknoparktaki firmalar
Kırıkkale’de bulunan Kırıkkale Teknoparkın en büyük hissedarı Kırıkkale Üniversitesidir. Teknoparkta yer alan firmalar üniversiteyle aynı yollar üzerinden çalışabilir.
Teknopark firmaları, 2244 Sanayi Doktora Programında bir üniversiteyle ortak başvuru yapabilecek firmalar arasındadır.
Koşullar
Fikrî mülkiyet, yayın ve gizlilik koşulları üniversite üzerinden, iş başlamadan önce yazılı olarak kararlaştırılır: üniversite sözleşmesinde ya da destek başvurusunda. Bu koşulları KKÜ’nün usulleri ve program kuralları belirler; kişisel olarak taahhüt edemem.
Getirdiğim yöntemler zaten herkese açık. Verilerinizin, sonuçlarınızın ve ortaya çıkabilecek yeni fikrî mülkiyetin nasıl ele alınacağı bu sözleşmenin parçasıdır.
§ 04 / Nasıl çalışırız
Dört adım, yazılı olarak.
-
Adım 01
Kısa bir açıklama gönderin
Sistem, önünüzdeki karar, zaman çizelgesi ve yanlış bir cevabın neye mal olacağı hakkında birkaç cümle. Gizlilik sözleşmesi gerekmez; lütfen gizli verileri şimdilik paylaşmayın.
-
Adım 02
Kapsam görüşmesi
Problemin bu yöntemlere uyup uymadığını, hangi verilerin bulunduğunu ve hangi yolun uygun olduğunu birlikte değerlendiririz. Uygun değilse bunu söylerim.
-
Adım 03
İşbirliği biçimi KKUTTO ile belirlenir
Yol üniversite üzerinden kurulur: bir TÜBİTAK başvurusu, bir döner sermaye sözleşmesi ya da bir öğrenci projesi. Kapsam, fikrî mülkiyet, yayın ve gizlilik koşulları yazılı olarak kararlaştırılır.
-
Adım 04
Kısa döngüler, yazılı sonuçlar
Her döngü yazılı bir çıktıyla biter: sonuç, onu üreten kod ve bir önceki döngüden bu yana neyin değiştiği. Seçilen yola bağlı olarak öğrenciler de ekipte yer alabilir.
§ 05 / Neden benimle
Yöntemleri görüşmeden önce okuyun.
Yayımlanmış, hakemli yöntemler.
MOSOF (Multi-Objective Sensor Optimisation Framework) ve NDCI (Normalised Diagnostic Contribution Index), Sensors (MDPI) dergisinde yayımlandı; referans kodları GitHub’da.
Kara kutu yok. Bir görüşmeye zaman ayırmadan önce yaklaşımı ve probleminize uyup uymadığını kendiniz değerlendirebilirsiniz.
Makaleler · künyeler İngilizce
2026
MOSOF with NDCI: A Cross-Subsystem Evaluation of an Aircraft for an Airline Case Scenario
2025
Normalised Diagnostic Contribution Index (NDCI) Integration to Multi Objective Sensor Optimisation Framework (MOSOF)—An Environmental Control System Case
2023
Understanding the Role of Sensor Optimisation in Complex Systems
3 / 6
Çevre kontrol sisteminde azami teşhis kapsamının en az %95’ine ulaşmak için gereken sensör sayısı: NDCI ile 3, mRMR ile 6 (2025 makalesi).
%88,6
İç içe çapraz doğrulamada NDCI ile seçilen sensörlerle motor teşhis doğruluğu; mRMR ile %69,0 (2026 makalesi).
12 / 96
Diz noktasındaki sensör sayısı: motor, yakıt, elektrik güç ve çevre kontrol sistemlerindeki 96 aday arasından (tez; 2026 makalesi 12–14 sensörlük bir diz noktası bildiriyor).
Simülasyon Bu sonuçlar uçuştaki bir uçaktan değil, simülasyondan geliyor: çevre kontrol sistemi çalışması için Cranfield’in SESAC platformu, alt sistemler arası çalışma için yüksek doğruluklu sanal bir uçak modeli. Sizin sisteminiz farklı olacaktır; ne kadar farklı olduğunu bulmak kapsam görüşmesinin işidir.
Beş yıllık endüstriyel proje deneyimi.
Doktoradan önce, Temmuz 2017’den Nisan 2022’ye kadar Batman’da SSL Elektrik-Elektronik firmasının kurucusu ve baş mühendisiydim: kamuya ait petrol ve gaz tesisleri için endüstriyel otomasyon ve yüksek gerilim sistemleri, tehlikeli ortamlarda algoritma tabanlı kontrol ve eski makinelere IoT sensör entegrasyonu.
Öne çıkan proje, kamuya ait bir petrol tesisinde kraking kulesi kontrol sistemlerinin aşamalı olarak yenilenmesiydi; enerji verimliliğinde yaklaşık %20 iyileşme sağlandı. Bu deneyim işbirliğine bakışımı biçimlendiriyor: bir sonuç, ancak tesisi işletenler ona göre harekete geçebiliyorsa değerlidir.
§ 06 / Sektörler
Yöntemlerin taşınabildiği alanlar.
Yöntemler tek bir alana bağlı değil; neyin ölçüleceği ve maliyetin teşhis değeriyle nasıl dengeleneceği sorusunun sorulduğu her yerde uygulanabilir. En iyi bildiğim sektörler şunlar.
Havacılık ve savunma
Bütünleşik araç sağlığı yönetimi (IVHM), sensör seti tasarımı ve teşhis kapsamı. Doktora çalışması uçak motoru, yakıt, elektrik güç ve çevre kontrol sistemleri üzerineydi.
Enerji ve güç sistemleri
Yüksek gerilim ve dağıtım ekipmanları: nereden ölçüm alınacağı, hangi alarmlara güvenileceği ve daha fazla donanım eklemeden daha fazla ekipmanın nasıl izleneceği.
Petrol ve gaz
Proses tesisleri, kontrol sistemi yenilemeleri ve tehlikeli ortamlarda izleme; doktoradan önce beş yıl bu alanda çalıştım.
İmalat ve ağır sanayi
Döner ekipmanlar, eski makineler ve mevcut sistemlere sonradan sensör eklenmesi; kalıcı olarak donatılamayacak kadar çok sayıdaki ekipman için düşük maliyetli akustik tarama da dâhil.
Muhtemelen uygun değil.
Bunu erken söylemek herkesin zamanını kurtarır.
- Ödünleşim yokmuş gibi davranan, tek boyutlu maliyet düşürme çalışmaları.
- Çıktısı bir sonuç, yöntem ya da kod değil de sunum dosyası olan işler.
- Kendi adımla, yazılı olarak savunamayacağım her şey.
- Üniversite dışında özel danışmanlık. Sanayiyle tüm çalışmalarım KKÜ üzerinden yürür.
§ 07 / Sorular
Sık sorulan sorular.
Hâlâ özel danışmanlık veriyor musunuz?
Hayır. Kırıkkale Üniversitesine katıldığımdan beri sanayiyle yalnızca üniversite kanalları üzerinden çalışıyorum; dolayısıyla özel bir anlaşma, ücret ya da sürekli danışmanlık sözleşmesi yapmıyorum.
Başlamak için gizli veri paylaşmamız gerekir mi?
Hayır. Uygunluğu değerlendirmek için sistemin ve kararın tanımı yeterlidir; ilk bakış için anonimleştirilmiş ya da sentetik veri de yeterlidir. Gizli bilgiler, üniversite sözleşmesi yapıldıktan sonra o sözleşme kapsamında paylaşılır.
Yöntemler kapalı mı, kullanımı kısıtlı mı?
Hayır. MOSOF ve NDCI hakemli dergilerde yayımlandı ve referans kodları GitHub’da. Bir işbirliğinin kattığı şey, yöntemlerin sizin sisteminize, amaçlarınıza ve kısıtlarınıza uyarlanmasıdır.
Çalışmalar havacılıkla mı sınırlı?
Hayır. Yayımlanmış sonuçlar uçak alt sistemleriyle ilgili, endüstriyel geçmişim ise petrol ve gaz ile yüksek gerilim sistemlerinde; ancak çok amaçlı yaklaşım, sensörlerin, teşhisin ya da maliyetli ödünleşimlerin darboğaz oluşturduğu her yerde uygulanabilir.
Çalışma mevcut araçlarımıza uyar mı?
Genellikle evet. Prototip kod çoğunlukla Python ile yazılır ve ekibinizin hâlihazırda kullandığı model ya da simülasyonların yanında çalışacak şekilde tasarlanır. Temiz bir entegrasyon mümkün değilse bunu kapsam aşamasında söylerim.
Firmam KKÜ ile TÜBİTAK 1505’e başvurabilir mi?
Türkiye’de yerleşik bir sermaye şirketiyse, KOBİ ya da büyük ölçekli olması fark etmeksizin evet; şahıs şirketleri başvuramaz. Firmanız müşteri kuruluş olarak üniversiteyle birlikte başvurur ve iki taraf başvurudan önce bir işbirliği sözleşmesi imzalar. Proje ekibinden birinin ya da birinci derece yakınının ortak veya yönetici olduğu firmalar kapsam dışındadır. Güncel kurallar için TÜBİTAK’ın 1505 sayfasına bakın.
§ 08 / İletişim
Kararı anlatın.
Sistem, önünüzdeki karar, zaman çizelgesi ve yanlış bir cevabın neye mal olacağı hakkında birkaç cümle, ilk yanıt için yeterli. Sunum dosyası gerekmez. Her mesajı okurum.
KKÜ Kurumsal[email protected]
Genel[email protected]
Konu satırıSanayi işbirliği
DillerTürkçe ya da İngilizce
Saat dilimiTürkiye (UTC+3)
English: Industry collaboration page